Porozmawiaj mądrze z nastolatkiem, który zamyka się w sobie

Wyjdź z cyklu „przesłuchanie rodzica – trzaskanie drzwiami nastolatka”, znajdź naturalne okazje do rozmowy ramię w ramię i sprawdź sygnały alarmowe kryzysu.

Wskazówki wspierają relację rodzicielską – przy podejrzeniu samookaleczeń, zaburzeń odżywiania, depresji lub myśli samobójczych u nastolatka pilnie skonsultuj się ze specjalistą (116 111 dla młodzieży, 800 100 100 dla rodziców, 112).

Co otwiera, a co zatrzaskuje drzwi do świata dorastającego dziecka

  1. 01

    Rozmawiaj „ramię w ramię” zamiast sadzać naprzeciwko przy stole

    Nastolatki najchętniej otwierają się w sytuacjach bez intensywnego kontaktu wzrokowego – podczas jazdy samochodem wieczorem, wspólnego robienia tostów o 21:30 lub spaceru z psem.

  2. 02

    Powstrzymaj odruch natychmiastowego wykładu w pierwszych dwóch minutach

    Jeśli nastolatek podzieli się trudną historią o rówieśnikach, a w dziesiątej sekundzie usłyszy moralizatorskie „a nie mówiłem, trzeba było…”, następnym razem zatrzyma sprawę dla siebie.

  3. 03

    Okaż ciekawość jego świata (muzyki, gry, serialu) bez kpin z ekranu

    Kiedy jedynym tematem rodzica są oceny, sprzątanie pokoju i limit czasu przed ekranem, relacja kurczy się do nadzoru – pięć minut szczerego pytania o jego pasję buduje kapitał zaufania.

  4. 04

    Zwróć uwagę na czerwone flagi wykraczające poza zwykłe dorastanie

    Zerwanie kontaktu nawet z rówieśnikami, rezygnacja z dawnych pasji, zakrywanie przedramion latem, zmiany w jedzeniu, oddawanie ważnych rzeczy, odwrócenie snu czy wrogość wobec siebie wymagają konsultacji.

Najczęściej zadawane pytania

Jak odróżnić depresję u nastolatka od depresji u dorosłego?

U młodzieży epizod depresyjny bardzo często zamiast cichego smutku przybiera postać silnej drażliwości, wybuchów złości, buntu, skarg somatycznych oraz gwałtownego spadku funkcjonowania szkolnego.

Jak reagować, gdy rodzic zauważy u nastolatka ślady samookaleczeń?

Najważniejsze to nie krzyczeć, nie zawstydzać i nie karać szlabanem – samookaleczanie jest rozpaczliwą próbą regulacji nieznośnego napięcia emocjonalnego. Okaż spokojną troskę i umów konsultację u psychoterapeuty młodzieży oraz psychiatry dziecięcego.

Jak działają Ośrodki Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży (I poziom referencyjny NFZ)?

To bezpłatne placówki NFZ dla dzieci i nastolatków, do których można zgłosić się bez skierowania od lekarza – zespół (psycholog, psychoterapeuta, terapeuta środowiskowy) wspiera zarówno młodego człowieka, jak i rodziców.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania

Wspieraj bliską osobę w depresji, nie tracąc przy tym własnych sił

Sprawdź, jakie słowa i drobne gesty naprawdę pomagają osobie w epizodzie depresyjnym, czego unikać i jak nie doprowadzić siebie samego do wyczerpania opiekuńczego.

Zachęć bliskiego do wizyty u psychologa lub psychiatry bez wywoływania oporu

Gdy widzisz, że bliska osoba gaśnie, nie śpi lub tonie w lęku, ale na słowo „psycholog” reaguje złością („nie jestem wariatem”), ułóż rozmowę opartą na trosce i faktach.

Zareaguj mądrze, gdy bliska osoba mówi, że nie ma już siły żyć

Gdy słyszysz od bliskiego zdania „wszystkim byłoby beze mnie lżej” lub „chciałbym zasnąć i się nie obudzić”, sprawdź zasady bezpiecznej rozmowy i natychmiastowej pomocy.

Poradź sobie z wypaleniem rodzicielskim i poczuciem winy rodzica

Gdy kochasz swoje dzieci, ale masz dość nieustannego bycia w dyżurze, krzyku i oceniania siebie za każdy gorszy dzień, odzyskaj oddech i realną miarę rodzicielstwa.

Pomóż dziecku poradzić sobie z lękiem szkolnym i stresem rówieśniczym

Gdy dziecko rano przed wyjściem skarży się na ból brzucha, panikuje przed klasówką lub wraca przygaszone z klasy, przygotuj empatyczną rozmowę i plan współpracy ze szkołą.

Zadbaj o swoją psychikę jako opiekun chorego lub starszego rodzica

Gdy łączysz własną pracę i dom z opieką nad niesamodzielnym lub chorującym otępiennie seniorem, uporządkuj zespół stresu opiekuna, podział zadań w rodzeństwie i prawo do wytchnienia.