Uporządkuj obserwacje przed diagnozą ADHD u dorosłych

Zbierz konkretne życiowe przykłady z dzieciństwa i dorosłości (uwaga, funkcje wykonawcze, impulsywność, regulacja emocji) na wywiad u psychologa i psychiatry.

W następnym kroku dodasz zdjęcie lub plik PDF w oknie rozmowy

Zebranie obserwacji nie stanowi diagnozy ani testu przesiewowego – rozpoznanie ADHD stawia wyłącznie lekarz psychiatra we współpracy z psychologiem diagnostą po wykluczeniu innych przyczyn. W kryzysie: 116 123 lub 112.

Jak rzetelnie przygotować materiał na wywiad diagnostyczny (np. DIVA-5)

  1. 01

    Szukaj ciągłości trudności od dzieciństwa w różnych obszarach życia

    W kryteriach diagnostycznych sprawdza się obecność cech już w wieku szkolnym (np. uwagi o bujaniu w obłokach, zapominaniu stroju, chaosie w plecaku, gadatliwości) oraz w min. dwóch środowiskach.

  2. 02

    Opisz także ukryty koszt strategii maskowania i nadkompensacji

    Wiele osób dorosłych (szczególnie kobiet) nie gubi kluczy tylko dlatego, że sprawdza torebkę osiem razy – diagnosta potrzebuje poznać ten wysiłek, a nie sam efekt końcowy.

  3. 03

    Oddziel nagłe pogorszenie koncentracji od wzorca trwającego całe życie

    Zanotuj, czy problemy z pamięcią roboczą towarzyszą Ci od zawsze, czy pojawiły się dopiero niedawno po infekcji, bezsenności, epizodzie depresyjnym lub chorobie tarczycy.

  4. 04

    Poszukaj dawnych świadectw opisowych, zeszytów lub głosu bliskiego

    Zdania wychowawców z klas 1–3 („zdolny, ale roztargniony”, „odpowiada bez podniesienia ręki”) stanowią bardzo pomocne uzupełnienie wywiadu rozwojowego.

Przykład działania

Surowe zapiski użytkownika przed wywiadem DIVA-5

W szkole miałem dobre stopnie z tego co mnie kręciło (historia – czytałem po nocy pod kołdrą), ale z matmy wiecznie brak pracy domowej i pomyłki w znakach minus/plus z nieuwagi. Dziś w pracy zaczynam 5 maili naraz, przerywam rozmówcom, płacę kary za przeterminowane faktury mimo że mam pieniądze na koncie.

Uporządkowana karta przykładów na wizytę diagnostyczną

1. Obszar nieuwagi i funkcji wykonawczych (dorosłość): rozpoczynanie wielu wątków bez domykania, tzw. „podatek od ADHD” (opóźnione płatności mimo środków). 2. Obszar impulsywności: kończenie zdań za rozmówców, trudność z utrzymaniem kolejki w rozmowie. 3. Ślady sprzed 12. r.ż.: silna regulacja zainteresowaniem (hiperfokus na historii w nocy) przy równoczesnych błędach z nieuwagi i zapominaniu prac domowych. 4. Pytania na konsultację: jakie badania somatyczne wykonać równolegle przed ewentualną wizytą u psychiatry?

Konkretne sceny z życia zamiast internetowych haseł pozwalają diagnoście trafnie odróżnić neuroróżnorodność od zaburzeń lękowych czy przemęczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dobre oceny w szkole wykluczają diagnozę ADHD w dorosłości?

Nie. Wysoki potencjał poznawczy, zewnętrzna struktura narzucana przez rodziców oraz lęk przed zawiedzeniem dorosłych często maskują podtyp z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi aż do studiów lub pracy.

Ile trwa rzetelna diagnoza ADHD u osoby dorosłej?

Zwykle obejmuje od 2 do 4 spotkań z psychologiem diagnostą (szczegółowy wywiad rozwojowy, ustrukturyzowany wywiad DIVA-5, diagnostyka różnicowa) oraz konsultację lekarską u psychiatry.

Co zrobić, jeśli po procesie diagnostycznym okaże się, że to nie ADHD?

Rzetelna diagnoza różnicowa nigdy nie idzie na marne – wskazuje realne źródło przeciążenia funkcji wykonawczych (np. zaburzenia lękowe, przewlekły niedobór snu, traumę lub depresję) i właściwy kierunek terapii.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania