Poradź sobie emocjonalnie z diagnozą choroby przewlekłej lub poważnej

Daj sobie prawo do złości, strachu i zmęczenia rolą „dzielnego pacjenta” oraz uporządkuj myśli i granice wobec otoczenia na czas leczenia.

Rozmowa ma charakter wsparcia emocjonalnego i psychoedukacji – nie zastępuje leczenia medycznego ani konsultacji z psychologiem klinicznym lub psychoonkologiem. W kryzysie: 116 123 lub 112.

Zdrowa adaptacja psychiczna do choroby bez przymusu sztucznego uśmiechu

  1. 01

    Zdejmij z siebie toksyczny nakaz „ciągłego pozytywnego myślenia”

    Badania psychoonkologiczne jasno obalają mit, że naturalny smutek lub chwila płaczu „psują leczenie”. Tłumienie lęku z poczucia winy obciąża bardziej niż wypłakanie go w bezpiecznych ramionach.

  2. 02

    Uznaj żałobę po utracie poczucia bezwarunkowej niezniszczalności ciała

    Diagnoza choroby przewlekłej dzieli biografię na „przed” i „po”. Złość i targowanie się są normalnym etapem przebudowy tożsamości, a nie brakiem współpracy z lekarzem.

  3. 03

    Zarządzaj informacją o chorobie na własnych warunkach („rzecznik” lub granice)

    Masz prawo wyznaczyć jedną bliską osobę do przekazywania wieści rodzinie oraz powiedzieć znajomym: „Dziś na spotkaniu chcę pogadać o filmach i życiu, a nie o wynikach badań”.

  4. 04

    Skorzystaj ze wsparcia psychologa klinicznego lub psychoonkologa na oddziale/NFZ

    Specjaliści pracujący z chorobą somatyczną pomagają odróżnić lęk adaptacyjny od depresji współwystępującej oraz wypracować techniki radzenia sobie z bólem i procedurami medycznymi.

Przykład działania

Trudność opisana przez osobę po diagnozie choroby autoimmunologicznej

Od dwóch miesięcy mam rozpoznanie choroby przewlekłej z rzutami zmęczenia. Rodzina albo zasypuje mnie linkami do „cudownych diet”, albo traktuje jak ze szkła, a ja chcę po prostu normalności i mam dość tłumaczenia się.

Komunikaty porządkujące relację z bliskimi w chorobie

1. Na nieproszone porady medyczne: „Wiem, że wysyłasz to z troski, ale plan leczenia ustalam wyłącznie ze swoim lekarzem prowadzącym – bardzo mi pomożesz, jeśli nie będziemy podsyłać sobie artykułów o chorobie”. 2. Na nadopiekuńczość: „Kiedy będę potrzebować odciążenia w gorszy dzień, powiem o tym wprost – w pozostałe dni traktujmy się zupełnie normalnie”. 3. Dla siebie: teoria „łyżeczek energii” (spoon theory) pozwala planować dzień bez przepraszania za mniejszą pulę sił.

Jasna instrukcja dla bliskich zmienia ich bezradny lęk (wyrażany radami) w taką obecność, jakiej naprawdę potrzebujesz.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest tzw. teoria łyżeczek (spoon theory) u osób z chorobą przewlekłą?

To stworzona przez Christine Miserandino metafora tłumacząca niewidoczne zmęczenie: zdrowy człowiek ma rano niemal nieograniczoną szufladę energii, podczas gdy osoba przewlekle chora dysponuje np. dwunastoma „łyżeczkami”, z których prysznic i dojazd zabierają cztery.

Gdzie pacjent onkologiczny i jego rodzina mogą otrzymać bezpłatną pomoc psychoonkologiczną?

Psychoonkolog jest częścią zespołu w centrach onkologii na NFZ; bezpłatne konsultacje i infolinie prowadzą też wyspecjalizowane organizacje pacjenckie (np. Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne, fundacje onkologiczne).

Jak odróżnić naturalny smutek po diagnozie od depresji wymagającej osobnego leczenia?

W naturalnej reakcji adaptacyjnej mimo fal lęku zachowana jest zdolność do chwilowego ukojenia w kontakcie z bliskimi i współpraca w leczeniu; gdy pojawia się całkowita beznadzieja, poczucie bycia ciężarem i rezygnacja z terapii, ważna jest pilna konsultacja psychiatryczna.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania