---
title: "Poradnia zdrowia psychicznego: kompleksowy przewodnik dla pacjentów"
description: "Poradnia zdrowia psychicznego: odkryj fakty, mity i nowe możliwości pomocy w 2026 roku. Kompleksowy przewodnik z praktycznymi poradami i szokującymi danymi."
canonical: "https://psycholog.ai/poradnia-zdrowia-psychicznego"
date: 2025-02-22
modified: 2026-01-18
author: redakcja psycholog.ai
source: "https://psycholog.ai"
keywords:
  - poradnia zdrowia psychicznego
  - poradnia psychologiczna
  - wsparcie psychologiczne
  - jak działa poradnia zdrowia psychicznego
  - psycholog dziecięcy
  - psychoterapia
  - pomoc psychologiczna
---

# Poradnia zdrowia psychicznego: kompleksowy przewodnik dla pacjentów

<content>
# Poradnia zdrowia psychicznego: kompleksowy przewodnik dla pacjentów

Wchodzisz do poradni zdrowia psychicznego. Z pozoru zwykła instytucja – kilka krzeseł w poczekalni, papierowe kartoteki, zmęczony personel. Ale to tylko fasada. Za tymi drzwiami kryją się setki ludzkich dramatów, brutalne prawdy o stanie zdrowia psychicznego Polaków, absurdy systemu i nieoczywiste szanse na autentyczną zmianę. Rok 2025 przynosi rewolucję: rekordowy wzrost liczby konsultacji psychiatrycznych (o 30% rok do roku), pilotaż Centrów Zdrowia Psychicznego w całym kraju, a niemal połowa społeczeństwa przyznaje się do pogorszenia zdrowia psychicznego. Ten przewodnik rozbije stereotypy, wyjaśni, jak działa poradnia, kto tu trafia i co naprawdę można tu zyskać. Poznasz także technologiczne alternatywy – jak wsparcie emocjonalne AI czy platforma [psycholog.ai](psycholog.ai/), które redefiniują dziś pojęcie pomocy psychologicznej. Czy jesteś gotów zmierzyć się z rzeczywistością, która dotyczy każdego z nas?

## Czym naprawdę jest poradnia zdrowia psychicznego?

### Definicja i nieoczywiste funkcje poradni

Poradnia zdrowia psychicznego to coś znacznie więcej niż punkt, gdzie „leczy się chorych na głowę”. To miejsce pierwszego kontaktu z publiczną opieką psychiatryczną, dostępne bez skierowania, finansowane z budżetu państwa. W jej murach diagnozuje się zaburzenia psychiczne, wdraża leczenie farmakologiczne, prowadzi psychoterapię, oferuje wsparcie psychologiczne i rodzinne. Ale to tylko powierzchnia – poradnia coraz częściej staje się centrum lokalnej edukacji, profilaktyki i wsparcia w kryzysie. Według [Rzecznika Praw Pacjenta, 2024](https://www.gov.pl/web/rpp/opieka-blisko-domu-poradnik-o-centrach-zdrowia-psychicznego), placówki te prowadzą także warsztaty, współpracują ze szkołami i interweniują w nagłych sytuacjach (np. po próbach samobójczych).

**Definicje kluczowych funkcji poradni zdrowia psychicznego:**

Poradnia zdrowia psychicznego
:   Ambulatoryjna placówka oferująca wszechstronne wsparcie: od diagnozy, leczenia, przez terapię i wsparcie rodzinne po działania profilaktyczne w społeczności lokalnej.

Leczenie farmakologiczne
:   Dobór i nadzór nad przyjmowaniem leków psychotropowych według indywidualnych potrzeb pacjenta, prowadzony przez psychiatrę.

Psychoterapia
:   Systematyczna praca z psychoterapeutą – indywidualna, grupowa lub rodzinna – ukierunkowana na leczenie zaburzeń psychicznych i poprawę jakości życia.

Wsparcie psychologiczne
:   Pomoc psychologa w codziennych trudnościach, nie tylko tych związanych z chorobą psychiczną, ale również problemami emocjonalnymi, społecznymi, kryzysowymi.

Poradnictwo rodzinne
:   Praca z rodziną pacjenta, edukacja i wsparcie dla bliskich, przygotowanie do wspólnego radzenia sobie z trudnością.

![Grupa różnorodnych osób czekająca na wizytę w poradni zdrowia psychicznego w Polsce; autentyczna scena](https://obrazki.ai/nb/polish-mental-health-clinic--people-waiting--authentic--emotional--hope-struggle?width=1200)

Lista nieoczywistych funkcji poradni zdrowia psychicznego:
- Organizacja lokalnych warsztatów profilaktycznych i edukacyjnych dla dzieci, młodzieży i dorosłych
- Wsparcie w nagłych kryzysach emocjonalnych (np. po traumie, śmierci bliskiej osoby)
- Wystawianie zaświadczeń, zwolnień oraz opinii do szkół i sądów
- Wizyty domowe dla pacjentów z ograniczoną mobilnością
- Pomoc parom i rodzinom przechodzącym przez trudności relacyjne
- Długoterminowa opieka nad osobami z przewlekłymi schorzeniami psychicznymi

### Historia – jak zmieniały się poradnie w Polsce

Poradnie zdrowia psychicznego w Polsce przeszły długą i wyboistą drogę – od stygmatyzowanych izb przyjmowania, przez epokę „psychuszki”, aż po współczesne centra wsparcia społecznościowego. Jeszcze 20 lat temu opieka psychiatryczna była zdominowana przez zamknięte szpitale i odhumanizowane podejście. Zmiany wywołała reforma z 2017 roku, wprowadzająca Centra Zdrowia Psychicznego (CZP) – model bliski ludziom, integrujący leczenie, terapię i profilaktykę. Dziś, zgodnie z [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), pilotaż CZP objął już 33 regiony, a od lipca 2025 – będzie ich aż 300.

| Rok         | Model organizacji     | Liczba poradni/CZP | Główne funkcje                                                          |
|-------------|----------------------|--------------------|-------------------------------------------------------------------------|
| 2000-2016   | Tradycyjny (poradnie)| ~180               | Leczenie farmakologiczne, sporadyczna psychoterapia                     |
| 2017-2024   | Pilotaż CZP          | 33                 | Integracja usług, profilaktyka, wsparcie rodzin, działania środowiskowe |
| 2025        | Ogólnopolski model   | 300                | Pełne spektrum usług, silna prewencja, cyfrowe wsparcie, AI             |

*Tabela 1: Ewolucja publicznej opieki psychiatrycznej w Polsce*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), [Rzecznik Praw Pacjenta, 2024](https://www.gov.pl/web/rpp/opieka-blisko-domu-poradnik-o-centrach-zdrowia-psychicznego)*

![Autentyczny personel poradni psychiatrycznej w Polsce podczas pracy z pacjentami](https://obrazki.ai/nb/polish-mental-health-clinic--staff-interaction--realistic?width=1200)

To, co dziś nazywamy poradnią zdrowia psychicznego, to efekt dekad społecznych walk, zmiany paradygmatów i ewolucji świadomości. Współczesna poradnia to miejsce spotkania człowieka z człowiekiem – bez względu na status społeczny, wiek czy rodzaj problemu.

### Poradnia a prywatna praktyka – nieoczywiste różnice

Publiczna poradnia zdrowia psychicznego i prywatna praktyka psychologiczna czy psychiatryczna – to dwa zupełnie różne światy. Różnią się nie tylko ceną czy długością kolejek, ale także zakresem usług, dostępnością zespołu interdyscyplinarnego i podejściem do leczenia.

| Cecha                       | Poradnia publiczna           | Prywatna praktyka         |
|-----------------------------|------------------------------|---------------------------|
| Koszt                       | Bezpłatna (NFZ)              | 150–350 zł za wizytę      |
| Czas oczekiwania            | 2–12 tygodni, często dłużej  | 1–7 dni                   |
| Dostępność zespołu          | Psychiatra, psycholog, terapeuta, pielęgniarka, pracownik socjalny | Zazwyczaj 1 specjalista  |
| Zakres wsparcia             | Leczenie, terapia, kryzysy, profilaktyka, warsztaty | Terapia lub konsultacja   |
| Wsparcie rodzin i środowiska| Tak                          | Rzadko                    |

*Tabela 2: Kluczowe różnice między poradnią publiczną a prywatną praktyką psychologiczną/psychiatryczną*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/), [Rzecznik Praw Pacjenta, 2024](https://www.gov.pl/web/rpp/opieka-blisko-domu-poradnik-o-centrach-zdrowia-psychicznego)*

> „Publiczna poradnia to nie tylko miejsce leczenia. To centrum wsparcia – nieraz jedyne, na jakie może liczyć pacjent wykluczony finansowo lub społecznie. Ograniczenia są realne: długie kolejki, ale za tym stoi ogromny potencjał wsparcia, jakiego nie znajdziesz w gabinecie prywatnym.”
> — dr Magdalena Szymańska, psychiatra, cyt. za [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)

Poradnia zapewnia szerszy kontekst wsparcia – nie tylko leczenie, ale też działania środowiskowe i wsparcie rodzinne, co jest rzadkością w praktyce prywatnej. Jednak cena tej szerokości to dłuższy czas oczekiwania i większa anonimowość.

## Pierwszy kontakt: co czeka cię za drzwiami poradni?

### Jak wygląda proces rejestracji krok po kroku

Wbrew mitom, droga do skorzystania z usług poradni zdrowia psychicznego wcale nie jest tak skomplikowana, jak się wydaje. Rejestracja nie wymaga skierowania – wystarczy telefon, osobista wizyta lub, w coraz większej liczbie placówek, zgłoszenie online. Według [Rzecznika Praw Pacjenta, 2024](https://www.gov.pl/web/rpp/opieka-blisko-domu-poradnik-o-centrach-zdrowia-psychicznego), cały proces można sprowadzić do kilku kroków.

1. **Kontakt z rejestracją** – telefonicznie, osobiście lub online (formularz na stronie poradni).
2. **Podanie podstawowych danych** – imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania, powód zgłoszenia (może być ogólny).
3. **Ustalenie terminu wizyty** – pierwsza dostępna data, często z możliwością wyboru godziny.
4. **Potwierdzenie wizyty** – SMS, e-mail lub telefonicznie.
5. **Przygotowanie dokumentów** – dowód osobisty, dotychczasowa dokumentacja medyczna (jeśli jest).
6. **Wizyta w poradni** – rejestracja na miejscu i oczekiwanie na swoją kolej.

Większość poradni stara się usprawnić rejestrację, by odciążyć pacjentów w stanie kryzysu i skrócić czas pierwszego kontaktu. W przypadku pilnych interwencji (zagrożenie życia), pomoc powinna być udzielona natychmiast.

![Rejestracja pacjenta w polskiej poradni zdrowia psychicznego, autentyczna scena poczekalni](https://obrazki.ai/nb/mental-health-clinic--registration--patient-waiting--authentic--poland?width=1200)

Proces ten, choć z pozoru prosty, może być trudny emocjonalnie – szczególnie dla osób, które po raz pierwszy szukają pomocy. Dlatego tak ważne jest wsparcie rodziny lub bliskiej osoby na tym etapie.

### Co musisz wiedzieć, zanim wejdziesz

Pierwsze wejście do poradni zdrowia psychicznego wywołuje często lawinę pytań: „Czy będę rozumiany?”, „Czy to miejsce naprawdę jest bezpieczne?”, „Co, jeśli spotkam tu znajomego?”. Odpowiedzi na te wątpliwości warto poznać, zanim przekroczysz próg.

- Poradnia zdrowia psychicznego nie wymaga skierowania (nie dotyczy dzieci i młodzieży – tam nadal bywa wymagane).
- Wszystkie informacje, które podajesz, są objęte tajemnicą zawodową.
- Możesz wybrać specjalistę (jeśli jest taka możliwość) lub poprosić o zmianę po pierwszej wizycie.
- Placówka nie wydaje opinii do pracodawców bez Twojej zgody.
- Masz prawo do obecności bliskiej osoby podczas wizyty.
- Pierwsza wizyta nie oznacza od razu leczenia farmakologicznego – częściej zaczyna się od rozmowy i diagnozy.

Te informacje obalają mity o stygmatyzacji i braku prywatności. Im więcej wiesz, tym mniej miejsca na lęk i uprzedzenia.

Ale nawet znając formalności, trudno przygotować się na emocjonalny ciężar pierwszej wizyty. To moment, w którym odwaga spotyka się z nadzieją – i rzeczywistością systemu.

### Pierwsza wizyta: lęki, nadzieje i rzeczywistość

Wejście do gabinetu to często kulminacja miesięcy walki z samym sobą. Statystyki mówią, że Polacy zwlekają z szukaniem pomocy nawet 2 lata od pojawienia się pierwszych objawów ([PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)). Na miejscu spotkasz się z lekarzem psychiatrą lub psychologiem, który przeprowadzi wywiad, zapyta o objawy, historię chorób, sytuację rodzinną i społeczną. Nie musisz się przygotowywać do egzaminu – to rozmowa, nie przesłuchanie.

> „Przyszedłem z duszą na ramieniu. Po pięciu minutach wiedziałem, że nie jestem już sam, a to, co czuję, ma swoje miejsce w świecie – i nazwę. Nie oceniali, nie naciskali. Byli po prostu ludźmi.”  
> — pacjent poradni zdrowia psychicznego, cyt. za [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)

Pierwsza wizyta to zwykle początek procesu – możesz otrzymać propozycję leczenia, terapii lub skierowanie na kolejne konsultacje. Nie zawsze usłyszysz diagnozę od razu. Ale już samo podjęcie działania to krok, którego nie warto odkładać na „lepszy moment”.

![Psycholog prowadzący pierwszą konsultację z pacjentem w polskiej poradni zdrowia psychicznego](https://obrazki.ai/nb/mental-health-consultation--psychologist-patient--clinic-poland?width=1200)

## Kto naprawdę korzysta z poradni zdrowia psychicznego?

### Statystyki i zaskakujące profile pacjentów

Mit, że do poradni trafiają wyłącznie „ciężko chorzy”, to dziś relikt przeszłości. Dane z 2025 roku pokazują, że poradnie odwiedzają przedstawiciele wszystkich grup społecznych – od uczniów przez menedżerów po seniorów.

| Grupa wiekowa / płeć | Udział wśród pacjentów | Najczęstsze powody zgłoszeń          |
|----------------------|-----------------------|--------------------------------------|
| Dzieci/młodzież      | 28%                   | Problemy szkolne, depresja, lęki     |
| Dorośli (18–64)      | 54%                   | Kryzys życiowy, zaburzenia nastroju  |
| Seniorzy (65+)       | 18%                   | Samotność, przewlekły stres          |
| Kobiety              | 63%                   | Depresja, wypalenie, zaburzenia lękowe|
| Mężczyźni            | 37%                   | Uzależnienia, kryzys tożsamości      |

*Tabela 3: Profil korzystających z poradni zdrowia psychicznego w Polsce w 2025 r.*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)*

![Scena z polskiej poradni: różnorodni pacjenci w poczekalni, autentyczne emocje](https://obrazki.ai/nb/mental-health-clinic-poland--diverse-patients--waiting-room?width=1200)

Co ciekawe, kobiety zgłaszają się po pomoc o 50% częściej niż mężczyźni. Wśród młodzieży aż 25% uczniów szkół średnich doświadcza objawów depresji, a niemal połowa Polaków deklaruje pogorszenie zdrowia psychicznego w ciągu ostatnich dwóch lat ([Bankingo.pl, 2025](https://bankingo.pl/kryzys-zdrowia-psychicznego-w-2025-roku-jak-rosnaca-agresja-wplywa-na-bezpieczenstwo-w-polskich-uczelniach/)).

### Historie z życia – różnorodność przypadków

Za każdym numerem PESEL w statystyce kryje się realna historia. Poradnie zdrowia psychicznego to azyl dla ludzi, których łączy jedno: nie radzą sobie sami. Oto kilka profili:

- Siedemnastoletnia Maja, która po cyberprzemocy w szkole popadła w depresję i przestała wychodzić z domu. Dzięki terapii indywidualnej i wsparciu rodziny powoli wraca do normalnego funkcjonowania.
- 45-letni Piotr, menedżer wysokiego szczebla, wypalony zawodowo. Po długim czasie ukrywania problemów przed rodziną i pracodawcą zgłosił się na konsultację. Rozpoczął psychoterapię i nauczył się radzić sobie z presją.
- 73-letnia pani Halina, wdowa po długiej żałobie, która większość czasu spędzała samotnie. W poradni znalazła nie tylko lekarza, ale również grupę wsparcia dla seniorów.

Historie te pokazują, że poradnia zdrowia psychicznego nie jest miejscem „dla wybranych” – to miejsce spotkań ludzi w kryzysie, niezależnie od wieku czy pozycji społecznej.

Warto dodać, że coraz częściej pacjentami są także osoby, które nie spełniają kryteriów choroby psychicznej w sensie klinicznym, np. osoby po traumie, w żałobie czy przechodzące przez rozstanie. Poradnie stają się przestrzenią dla wszystkich, którzy chcą zadbać o własną odporność psychiczną.

### Dlaczego wielu Polaków wciąż unika poradni?

Mimo coraz większej otwartości społecznej, statystyki pokazują, że z poradni zdrowia psychicznego korzysta mniej niż 12% Polaków, którzy realnie potrzebują wsparcia psychologicznego ([PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)). Dlaczego tak się dzieje?

- Stygmatyzacja i lęk przed „łatką psychola”
- Brak wiedzy o dostępności i bezpłatnym charakterze poradni
- Złe doświadczenia własne lub bliskich (np. długie kolejki, brak zrozumienia)
- Obawa przed ujawnieniem się przed rodziną czy pracodawcą
- Przekonanie, że „sam dam radę” lub „to nie jest poważny problem”

> „Ludzie boją się, że stracą pracę lub zostaną wykluczeni, jeśli ktoś dowie się o ich problemach psychicznych. To absurd, który wciąż blokuje tysiące osób przed szukaniem pomocy.”  
> — cytat z wywiadu z psychologiem, [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)

Najskuteczniejszą bronią przeciw tym barierom jest rzetelna edukacja, otwartość środowiska i dostępność różnych form wsparcia – również tych cyfrowych i anonimowych.

## Zespół poradni: kto stoi po drugiej stronie biurka?

### Psychiatra, psycholog, psychoterapeuta – kto czym się zajmuje?

Wchodząc do poradni zdrowia psychicznego, możesz trafić do różnych specjalistów – każdy pełni odmienną, choć komplementarną rolę w procesie leczenia.

Psychiatra
:   Lekarz medycyny ze specjalizacją w psychiatrii. Stawia diagnozę, prowadzi farmakoterapię, monitoruje efekty leczenia i decyduje o hospitalizacji.

Psycholog kliniczny
:   Prowadzi diagnozę psychologiczną, wykonuje testy i udziela wsparcia psychologicznego. Nie przepisuje leków, ale może skierować na psychoterapię lub konsultację psychiatryczną.

Psychoterapeuta
:   Osoba z wykształceniem psychologicznym lub pokrewnym, ukończonym szkoleniem psychoterapeutycznym. Prowadzi terapię indywidualną, grupową lub rodzinną.

Pracownik socjalny
:   Wspiera w sprawach socjalnych, urzędowych, pomaga w uzyskaniu świadczeń i organizuje wsparcie środowiskowe.

Pielęgniarka psychiatryczna
:   Współpracuje z lekarzem, wykonuje zlecenia medyczne, dba o komfort i bezpieczeństwo pacjenta.

![Zespół specjalistów – psychiatra, psycholog, terapeuta – pracujący razem w poradni zdrowia psychicznego](https://obrazki.ai/nb/mental-health-team--psychiatrist-psychologist-therapist--clinic-poland?width=1200)

Lista zadań zespołu poradni zdrowia psychicznego:
- Diagnozowanie i leczenie zaburzeń psychicznych
- Koordynacja procesu terapii i farmakoterapii
- Prowadzenie terapii indywidualnej, grupowej i rodzinnej
- Organizacja wsparcia społecznego i prawnego
- Współpraca ze szkołami i innymi instytucjami (np. sądami)
- Działania profilaktyczne i edukacyjne na rzecz lokalnej społeczności

### Kulisy pracy zespołu – wypalenie, pasja, absurdy

Codzienność pracy w poradni to ciągła walka – nie tylko z ludzkimi dramatami, ale i z systemem. Specjaliści skarżą się na przepracowanie, niskie zarobki oraz ciągłe zmiany przepisów. Mimo to, wielu z nich wybiera tę ścieżkę z pasji do pomagania innym.

> „Czasem odnoszę wrażenie, że pracuję na linii frontu. Każdy dzień to walka o ludzką godność – nie tylko pacjentów, ale i własną. Ale widok osoby, która po miesiącach terapii znów się uśmiecha, jest wart wszystkiego.”  
> — psychoterapeutka, wywiad własny na podstawie historii z [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html)

Paradoksy systemu – np. biurokratyzacja, ograniczone limity czasowe na wizytę czy brak specjalistów – są codziennością. Jednak to właśnie w tych realiach rodzi się często największa siła zespołu: solidarność, kreatywność i umiejętność działania pod presją.

![Lekarze i terapeuci podczas narady w poradni zdrowia psychicznego – autentyczna atmosfera zespołu](https://obrazki.ai/nb/mental-health-team--meeting--clinic-poland?width=1200)

## Poradnia zdrowia psychicznego w liczbach i faktach [2025]

### Czas oczekiwania, dostępność i realia finansowe

Jak wygląda realny dostęp do poradni zdrowia psychicznego w Polsce? Według [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), średni czas oczekiwania na pierwszą wizytę wynosi obecnie od 2 do 12 tygodni, zależnie od regionu i specjalizacji. Największe wyzwanie stanowi niedobór psychiatrów i psychoterapeutów – w niektórych poradniach liczba pacjentów przypadających na jednego specjalistę przekracza nawet 400 osób rocznie.

| Wskaźnik                       | Wartość (2025)            | Komentarz                                 |
|-------------------------------|---------------------------|-------------------------------------------|
| Liczba poradni/CZP             | 300                       | Rozszerzenie pilotażu na cały kraj        |
| Liczba konsultacji psychiatrycznych | +30% rok do roku        | Wzrost popytu na pomoc                   |
| Średni czas oczekiwania        | 2–12 tygodni              | Różnice regionalne i specjalistyczne      |
| Inwestycje w psychiatrię       | >4 mld zł                 | Konsolidacja szpitali, lepszy dostęp do leków |
| Odsetek Polaków z pogorszeniem zdrowia psychicznego | 48–49%         | Efekt pandemii i inflacji                |

*Tabela 4: Wskaźniki dotyczące poradni zdrowia psychicznego w Polsce (2025)*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)*

![Autentyczna poczekalnia polskiej poradni zdrowia psychicznego – kolejka pacjentów i personel](https://obrazki.ai/nb/mental-health-clinic-poland--waiting-room--queue--staff?width=1200)

Pomimo znacznych inwestycji (ponad 4 mld zł na konsolidację szpitali i lepszy dostęp do leków), system nadal zmaga się z kolejkami i brakiem specjalistów.

### Czy poradnie naprawdę pomagają? Dane kontra mity

Odpowiedź nie jest tak oczywista, jak chcielibyśmy usłyszeć. Dane za 2024/2025 rok pokazują, że większość pacjentów doświadcza poprawy już po kilku wizytach, ale realna skuteczność zależy od wielu czynników.

- Krótki czas oczekiwania i szybka reakcja kryzysowa zwiększają szanse na skuteczność pomocy
- Pacjenci korzystający z terapii grupowej częściej utrzymują długoterminową poprawę
- Wsparcie rodziny i środowiska wzmacnia efekty klasycznego leczenia
- Dostęp do psychoterapii jest ograniczony i często wymaga dodatkowego oczekiwania
- Największą barierą okazuje się nie brak specjalistów, a lęk przed stygmatyzacją i zwłoka w szukaniu pomocy

Poradnie pomagają, ale nie wszystkim i nie w każdym przypadku tak samo. Warto wiedzieć, że system publiczny jest wspierany przez szereg alternatywnych form wsparcia – od grup samopomocowych po cyfrowe narzędzia i AI.

> „Różnica między sukcesem a porażką w leczeniu rzadko zależy od umiejętności personelu. Najczęściej decyduje czas reakcji pacjenta i jego otwartość na współpracę.”  
> — dr Anna Dąbrowska, psycholog kliniczny, cyt. za [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html)

## Alternatywy i nowe trendy: wsparcie cyfrowe, AI i psycholog.ai

### Poradnia online vs. stacjonarna – przewagi i pułapki

Wraz z rozwojem technologii coraz więcej osób szuka pomocy online – od klasycznych konsultacji wideo z psychologiem, po automatyczne wsparcie AI. Czy to naprawdę działa?

| Cecha                 | Poradnia stacjonarna             | Poradnia online / cyfrowa                 |
|-----------------------|----------------------------------|-------------------------------------------|
| Dostępność            | Ograniczona geograficznie, godziny pracy | 24/7, dostęp z każdego miejsca       |
| Kolejki               | Tak, nierzadko wielotygodniowe   | Brak, pomoc natychmiastowa                |
| Bezpośredni kontakt   | Tak, relacja „na żywo”           | Relacja pośrednia, czasem anonimowa       |
| Zakres usług          | Pełny: farmakoterapia, terapia, wsparcie rodzin | Ograniczony: głównie wsparcie emocjonalne i poradnictwo |
| Koszt                 | Bezpłatna (NFZ)                  | Zróżnicowany (często niższy niż w gabinecie) |

*Tabela 5: Porównanie poradni stacjonarnej i online (digitalowej)*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [Rzecznik Praw Pacjenta, 2024](https://www.gov.pl/web/rpp/opieka-blisko-domu-poradnik-o-centrach-zdrowia-psychicznego), [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)*

Lista przewag i pułapek poradni online:
- Szybka dostępność, brak kolejek, możliwość zachowania pełnej anonimowości
- Ograniczenia w diagnostyce medycznej i farmakoterapii
- Ryzyko natrafienia na niesprawdzone aplikacje lub coachów bez kwalifikacji
- Brak fizycznego kontaktu, co dla niektórych jest kluczowe w procesie zdrowienia

![Młody dorosły korzystający z aplikacji wsparcia emocjonalnego AI w domowym otoczeniu](https://obrazki.ai/nb/young-adult--ai-mental-health-support--home--digital?width=1200)

Mimo tych ograniczeń, coraz więcej osób wybiera cyfrową ścieżkę ze względu na szybkość i łatwość dostępu do pomocy.

### Nowa fala: wsparcie emocjonalne AI i rola psycholog.ai

Cyfrowa rewolucja nie omija zdrowia psychicznego. Narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, takie jak [psycholog.ai](psycholog.ai/), oferują spersonalizowane ćwiczenia mindfulness, strategie radzenia sobie ze stresem i wsparcie emocjonalne 24/7 bez konieczności oczekiwania na wizytę.

W praktyce oznacza to:
- Automatyczne dopasowanie ćwiczeń do aktualnych potrzeb użytkownika
- Możliwość prowadzenia dziennika emocji i monitorowania postępów
- Dostępność wsparcia o każdej porze dnia i nocy, bez względu na miejsce zamieszkania
- Bezpieczne środowisko, które nie zastąpi lekarza, ale pomoże przetrwać kryzys lub wrócić do równowagi

Lista korzyści wsparcia AI:
- Natychmiastowa dostępność i anonimowość
- Spersonalizowane podejście do problemów emocjonalnych
- Możliwość korzystania przez osoby, które mają opory przed kontaktem z człowiekiem
- Wsparcie w codziennych wyzwaniach – zarządzanie stresem, poprawa snu, zwiększenie koncentracji

![Interakcja człowieka z cyfrowym asystentem AI – symbol nadziei i nowoczesności w wsparciu psychicznym](https://obrazki.ai/nb/human-ai-interaction--hope--mental-health--digital?width=1200)

To ważne narzędzie – zwłaszcza dla tych, którzy z różnych powodów nie chcą lub nie mogą korzystać z tradycyjnych form pomocy.

### Czy cyfrowa pomoc kiedykolwiek zastąpi człowieka?

Cyfrowe wsparcie, choć coraz bardziej zaawansowane, nie jest panaceum na wszystkie problemy. Wciąż kluczowa pozostaje relacja międzyludzka, empatia i doświadczenie specjalisty. Sztuczna inteligencja może pomóc na poziomie codziennego wsparcia emocjonalnego, ale złożone zaburzenia wymagają kontaktu z człowiekiem.

> „Technologia daje nadzieję na szybkie wsparcie, ale nie zastąpi autentycznego kontaktu i zrozumienia, które daje drugi człowiek.”  
> — dr Marek Sawicki, psychiatra, [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html)

Cyfrowe narzędzia są uzupełnieniem, a nie alternatywą dla klasycznej poradni. To hybryda, która może uratować zdrowie psychiczne tysięcy osób.

## Jak wycisnąć maksimum z wizyty w poradni? Praktyczne strategie

### Przygotowanie do spotkania – checklist dla każdego

Wizyta w poradni zdrowia psychicznego to nie egzamin, ale dobre przygotowanie zwiększa szanse na skuteczną pomoc. Oto lista rzeczy, o których warto pamiętać:

1. **Spisz objawy** – od kiedy, jak często i w jakich sytuacjach się pojawiają.
2. **Zbierz historię leczenia** – przebyte choroby, wcześniejsze wizyty u specjalistów, przyjmowane leki.
3. **Zanotuj pytania** – wszystko, co budzi Twój niepokój lub wątpliwości.
4. **Zastanów się nad oczekiwaniami** – czego oczekujesz od wizyty: diagnozy, terapii, porady?
5. **Zabierz bliską osobę** – jeśli czujesz, że jej obecność Ci pomoże.

![Osoba przygotowująca się do wizyty u psychologa, notatki i spokojna atmosfera domowa](https://obrazki.ai/nb/person-preparing-psychologist-visit--notes--calm-home?width=1200)

Starannie przemyślany plan wizyty to podstawa efektywnej współpracy z zespołem poradni.

### Najczęstsze błędy pacjentów i jak ich uniknąć

Każdy z nas uczy się na błędach, ale w kontakcie z poradnią zdrowia psychicznego warto poznać najczęstsze pułapki, by nie tracić czasu i energii.

- Lekceważenie objawów („to samo przejdzie, nie będę zawracać głowy”)
- Oczekiwanie natychmiastowych efektów po jednej wizycie
- Nieprzyznawanie się do wszystkich problemów i zatajanie informacji
- Przerywanie terapii po pierwszych trudnościach lub „lepszym dniu”
- Brak zaangażowania w proces leczenia (np. nierealizowanie zaleceń)

Pamiętaj, że poradnia to nie miejsce oceny, lecz wsparcia. Im pełniej zaangażujesz się w proces zdrowienia, tym większe szanse na trwałą poprawę.

Zrozumienie tych błędów pozwala podejść do procesu z większym spokojem i poczuciem sprawczości.

## Poradnia zdrowia psychicznego oczami pacjentów: case studies

### Sukcesy, porażki, zmiany życia – prawdziwe historie

Nie ma jednej historii typowego pacjenta. Każda podróż przez poradnię zdrowia psychicznego jest inna – zaskakująca, często bolesna, ale niejednokrotnie kończąca się sukcesem.

- Monika, 32 lata: „Czułam się samotna, nawet będąc wśród ludzi. W poradni usłyszałam, że nie jestem nienormalna – tylko przeciążona i potrzebuję odpoczynku. Psychoterapia całkowicie zmieniła moje podejście do siebie.”
- Tomasz, 55 lat: „Długo wypierałem depresję. Bałem się, że stracę pracę. Dopiero w poradni zrozumiałem, że depresja to nie wstyd, a leczenie działa. Dziś pomagam innym szukać wsparcia.”
- Zuzanna, 15 lat: „Po próbie samobójczej trafiłam na oddział, a potem do poradni. Dopiero tam nauczyłam się mówić o swoich uczuciach i odzyskałam nadzieję.”

Historie te pokazują, że nawet najtrudniejsze przypadki mogą skończyć się happy endem – pod warunkiem szybkiego reagowania i otwartej komunikacji.

![Młoda kobieta uśmiechnięta po zakończonej terapii w poradni zdrowia psychicznego, symbol odzyskanej nadziei](https://obrazki.ai/nb/young-woman-smiling--therapy-success--mental-health-clinic?width=1200)

### Co pacjenci chcieliby wiedzieć przed pierwszą wizytą?

- Nie musisz mieć „poważnej choroby”, żeby szukać pomocy psychologicznej.
- Twoje dane i rozmowy są chronione – nikt poza zespołem nie ma do nich dostępu.
- Proces leczenia może być długi, ale każdy krok to inwestycja w siebie.
- Wsparcie bliskich jest ważne, ale najważniejsza jest Twoja motywacja do zmiany.

> „Nie bój się prosić o pomoc. To nie oznaka słabości, ale odwagi. W poradni znalazłam ludzi, którzy naprawdę chcieli mnie słuchać i rozumieć.”  
> — cytat anonimowej pacjentki, [PokonajLęk.pl, 2025](https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/)

## Największe mity o poradniach zdrowia psychicznego – i jak je obalić

### Mit: poradnia jest tylko dla ciężkich przypadków

Nie. Do poradni zdrowia psychicznego można zgłosić się z każdym problemem emocjonalnym, kryzysem życiowym, wypaleniem zawodowym czy trudnościami relacyjnymi.

> „Wizyta w poradni nie jest przyznaniem się do szaleństwa. To rozsądny akt dbania o siebie – tak samo, jak wizyta u internisty z grypą.”  
> — psycholog, [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html)

Poradnia to miejsce dla każdego, kto potrzebuje wsparcia – niezależnie od diagnozy.

### Mit: w poradni nie ma prywatności

W rzeczywistości, poradnia zdrowia psychicznego jest miejscem chronionym przez prawo – zarówno ustawa o ochronie danych osobowych, jak i kodeks etyki zawodowej gwarantują pełną poufność.

- Gabinety są odizolowane akustycznie, a dokumentacja przechowywana w bezpieczny sposób.
- Personel ma obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej.
- Wiele poradni umożliwia rejestrację i wizytę bez ujawniania szczegółów osobom trzecim.

Priorytetem jest Twoje bezpieczeństwo i komfort.

### Mit: lepiej iść prywatnie lub nie iść wcale

Mit ten wynika często z frustracji długim czasem oczekiwania i strachem przed stygmatyzacją. W praktyce jednak:

- System publiczny oferuje szeroki zakres wsparcia (terapia, farmakologia, działania środowiskowe) za darmo.
- Opcja prywatna to krótszy czas oczekiwania, ale wyższy koszt i brak wsparcia socjalnego.
- Najlepsze efekty osiąga się, łącząc obie ścieżki – korzystając z dostępnych rozwiązań równolegle.

Warto wiedzieć, że nie każda prywatna praktyka gwarantuje wyższą jakość – liczy się kompetencja, nie miejsce.

## Co dalej? Przyszłość poradni i wsparcia emocjonalnego w Polsce

### Wyzwania systemowe i społeczne do 2030 roku

System opieki zdrowia psychicznego w Polsce stoi przed szeregiem wyzwań:

| Wyzwanie                        | Skala problemu (2025)     | Możliwe rozwiązania                   |
|----------------------------------|---------------------------|----------------------------------------|
| Niedobór specjalistów            | Brakuje ponad 3 tys. psychiatrów | Kształcenie i zachęty finansowe      |
| Długie kolejki                   | Nawet 6 miesięcy oczekiwania     | Rozwój CZP, cyfryzacja                |
| Stygmatyzacja                    | 48% Polaków obawia się „łatki psychola” | Edukacja, kampanie społeczne  |
| Nierówności regionalne           | Najgorzej na wschodzie kraju     | Wyrównanie finansowania               |
| Etyka AI i cyfrowych usług       | Brak regulacji                     | Tworzenie standardów prawnych         |

*Tabela 6: Wyzwania zdrowia psychicznego w Polsce (2025)*  
*Źródło: Opracowanie własne na podstawie [NewsMed.pl, 2025](https://newsmed.pl/aktualnosci/11898111/polska-psychiatria-wyzwania-na-rok-2025.html), [Bankingo.pl, 2025](https://bankingo.pl/kryzys-zdrowia-psychicznego-w-2025-roku-jak-rosnaca-agresja-wplywa-na-bezpieczenstwo-w-polskich-uczelniach/)*

System nie zmieni się z dnia na dzień, ale każdy krok – od indywidualnej wizyty po cyfrowe innowacje – buduje lepszą przyszłość.

### Nowe modele wsparcia: hybryda tradycji i technologii

To nie jest pojedynek „człowiek kontra maszyna”. Najlepsze efekty daje integracja klasycznej opieki z narzędziami cyfrowymi (np. [psycholog.ai](psycholog.ai/)), które wspierają codzienną odporność psychiczną.

Lista nowych modeli wsparcia:
- Centra Zdrowia Psychicznego łączące opiekę ambulatoryjną z terapiami środowiskowymi
- Hybrydowe ścieżki pomocy: konsultacje na żywo + wsparcie cyfrowe (aplikacje, AI)
- Grupowe programy profilaktyczne w szkołach i zakładach pracy
- Rozbudowane systemy wsparcia kryzysowego online
- Wspólnotowe programy samopomocowe i peer-to-peer

![Grupa osób korzystających z różnych form wsparcia psychicznego – od spotkania stacjonarnego, przez wideokonferencję, po aplikacje AI](https://obrazki.ai/nb/hybrid-mental-health-support--group--online--ai-apps?width=1200)

Ta hybryda to przyszłość – łącząca to, co najlepsze w człowieku i technologii.

### Jak świadomie wybierać ścieżkę pomocy psychicznej?

1. **Zidentyfikuj problem** – czy to kryzys, przewlekły stres, czy zaburzenie wymagające diagnozy?
2. **Poznaj dostępne możliwości** – poradnia, prywatny gabinet, wsparcie online, grupy samopomocy.
3. **Skorzystaj z kilku opcji** – często najlepsze efekty daje łączenie ścieżek wsparcia.
4. **Sprawdzaj kwalifikacje** – wybieraj specjalistów i narzędzia z potwierdzonym doświadczeniem.
5. **Nie bój się zmiany** – jeśli nie czujesz się komfortowo, masz prawo szukać innego rozwiązania.

Świadomy wybór to klucz do skutecznego leczenia – niezależnie, czy wybierzesz poradnię, AI, czy grupę wsparcia.

## Tematy pokrewne i pogłębienie: co jeszcze warto wiedzieć?

### Poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży

Dzieci i młodzież są dziś grupą szczególnie narażoną na kryzysy psychiczne. Poradnie dedykowane młodszym pacjentom zajmują się nie tylko leczeniem zaburzeń, ale także profilaktyką, edukacją emocjonalną i wsparciem rodzin.

Programy szkolne wprowadzają elementy profilaktyki już na etapie podstawówki. Coraz częściej do poradni trafiają dzieci nękane cyberprzemocą, zmagające się z lękami czy depresją. System stawia na wczesną interwencję i budowanie odporności psychicznej.

![Psycholog dziecięcy rozmawia z nastolatkiem podczas konsultacji w poradni zdrowia psychicznego](https://obrazki.ai/nb/child-psychologist--teenager-consultation--mental-health-clinic?width=1200)

### Wsparcie kryzysowe i interwencje nagłe

Poradnie zdrowia psychicznego nie ograniczają się do leczenia przewlekłego – są też miejscem pierwszego kontaktu w sytuacjach nagłych.

- Interwencje po próbach samobójczych
- Wsparcie dla ofiar przemocy domowej lub wypadków losowych
- Pomoc osobom po utracie bliskiej osoby
- Działania interwencyjne po traumatycznych wydarzeniach (np. w szkołach)
- Szybka diagnostyka i skierowanie do szpitala w sytuacjach zagrożenia życia

W takich przypadkach liczy się czas – im szybciej trafisz do poradni, tym większa szansa na skuteczną pomoc.

Krótkookresowe wsparcie kryzysowe często jest punktem wyjścia do długoterminowej terapii i powrotu do równowagi.

### Poradnia a samopomoc: jak się uzupełniają?

Poradnia zdrowia psychicznego nie zastępuje wewnętrznych zasobów człowieka. Samopomoc – zarówno indywidualna, jak i grupowa – jest kluczowym elementem procesu zdrowienia.

Lista sposobów na łączenie poradni i samopomocy:
- Korzystanie z ćwiczeń mindfulness i narzędzi wsparcia AI (np. [psycholog.ai](psycholog.ai/))
- Udział w grupach samopomocowych i forach internetowych
- Implementacja technik relaksacyjnych rekomendowanych przez specjalistów
- Regularna praktyka notowania emocji i refleksji nad swoim stanem psychicznym

![Osoba praktykująca mindfulness z aplikacją wsparcia psychicznego, spokojna atmosfera](https://obrazki.ai/nb/person-mindfulness-app--mental-health-support--calm?width=1200)

Ta synergia – profesjonalna pomoc i samopomoc – daje największe szanse na trwałą poprawę zdrowia psychicznego.

## Podsumowanie

Poradnia zdrowia psychicznego przestaje być miejscem ostatniej szansy – dziś to centrum wsparcia, edukacji i budowania odporności psychicznej. Statystyki są brutalne: połowa Polaków deklaruje pogorszenie zdrowia psychicznego, a liczba konsultacji rośnie z roku na rok. Współczesne poradnie ewoluują – z tradycyjnych izb przyjęć w kierunku centrów środowiskowych, łączących specjalistyczną wiedzę z technologicznymi rozwiązaniami. Nowa era wsparcia to hybryda: człowiek, technologia, wspólnota. Niezależnie, czy szukasz pomocy w publicznej poradni, prywatnym gabinecie czy przez platformy AI, pamiętaj – najważniejszy jest pierwszy krok. Nie warto czekać na dno – możesz odzyskać spokój i równowagę dużo szybciej, niż myślisz. Warto skorzystać z doświadczenia specjalistów i nowoczesnych narzędzi, takich jak [psycholog.ai](psycholog.ai/). Zadbaj o siebie – już teraz.

</content>

<schema>
<Article>
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Article",
  "headline": "Poradnia zdrowia psychicznego: kompleksowy przewodnik dla pacjentów [2025]",
  "description": "Poradnia zdrowia psychicznego: odkryj fakty, mity i nowe możliwości pomocy w 2025 roku. Kompleksowy przewodnik z praktycznymi poradami i szokującymi danymi.",
  "author": {
    "@type": "Person",
    "name": "psycholog.ai"
  },
  "datePublished": "2025-05-29",
  "dateModified": "2025-05-29",
  "publisher": {
    "@type": "Organization",
    "name": "Wondel.ai sp. z o.o.",
    "logo": {
      "@type": "ImageObject",
      "url": "https://psycholog.ai/images/logo.png"
    }
  },
  "mainEntityOfPage": {
    "@type": "WebPage",
    "@id": "https://psycholog.ai/poradnia-zdrowia-psychicznego-brutalne-prawdy-ukryte-szanse-2025"
  },
  "image": "https://obrazki.ai/nb/polish-mental-health-clinic--people-waiting--authentic--emotional--hope-struggle?width=1200"
}
</Article>
<FAQPage>
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "FAQPage",
  "mainEntity": [
    {
      "@type": "Question",
      "name": "Czym naprawdę jest poradnia zdrowia psychicznego?",
      "acceptedAnswer": {
        "@type": "Answer",
        "text": "Poradnia zdrowia psychicznego to placówka oferująca diagnozę, leczenie farmakologiczne, psychoterapię i wsparcie psychologiczne – nie tylko dla osób z poważnymi zaburzeniami, ale również w kryzysach życiowych, problemach emocjonalnych czy relacyjnych. Realizuje działania profilaktyczne i edukacyjne, a jej funkcje wykraczają poza klasyczne leczenie psychiatryczne."
      }
    },
    {
      "@type": "Question",
      "name": "Jak wygląda proces rejestracji do poradni zdrowia psychicznego?",
      "acceptedAnswer": {
        "@type": "Answer",
        "text": "Proces rejestracji obejmuje kontakt z rejestracją (osobiście, telefonicznie lub online), podanie podstawowych danych, ustalenie terminu wizyty, a następnie przygotowanie dokumentów i stawienie się w poradni. W przypadku pilnych sytuacji możliwa jest natychmiastowa pomoc."
      }
    },
    {
      "@type": "Question",
      "name": "Kto korzysta z poradni zdrowia psychicznego?",
      "acceptedAnswer": {
        "@type": "Answer",
        "text": "Ze wsparcia korzystają osoby w każdym wieku, z różnych środowisk – dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy. Najczęstsze powody to depresja, lęki, kryzysy emocjonalne, problemy relacyjne i wypalenie zawodowe. Kobiety zgłaszają się po pomoc częściej niż mężczyźni."
      }
    },
    {
      "@type": "Question",
      "name": "Jakie są najważniejsze różnice między poradnią publiczną a prywatną?",
      "acceptedAnswer": {
        "@type": "Answer",
        "text": "Poradnia publiczna oferuje bezpłatne wsparcie, szerszy zakres usług (terapia, farmakologia, profilaktyka) i zespół interdyscyplinarny, ale wiąże się z dłuższym czasem oczekiwania. Prywatna praktyka to szybszy dostęp, lecz wyższe koszty i ograniczony zakres wsparcia."
      }
    },
    {
      "@type": "Question",
      "name": "Czy poradnia zdrowia psychicznego jest miejscem tylko dla poważnie chorych?",
      "acceptedAnswer": {
        "@type": "Answer",
        "text": "Nie. Poradnia zdrowia psychicznego wspiera osoby zmagające się z różnymi trudnościami: kryzysami emocjonalnymi, wypaleniem, problemami w relacjach, żałobą czy przewlekłym stresem, a nie tylko z poważnymi zaburzeniami psychicznymi."
      }
    }
  ]
}
</FAQPage>
<HowTo>
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "HowTo",
  "name": "Jak przygotować się do wizyty w poradni zdrowia psychicznego",
  "description": "Kompleksowy proces przygotowania do pierwszego kontaktu z poradnią zdrowia psychicznego.",
  "step": [
    {
      "@type": "HowToStep",
      "name": "Spisz swoje objawy",
      "text": "Zanotuj, kiedy i w jakich okolicznościach pojawiają się trudności lub niepokojące objawy."
    },
    {
      "@type": "HowToStep",
      "name": "Skompletuj dokumentację medyczną",
      "text": "Przygotuj historię leczenia, listę przyjmowanych leków oraz wcześniejsze diagnozy."
    },
    {
      "@type": "HowToStep",
      "name": "Przygotuj pytania do specjalisty",
      "text": "Zapisz wątpliwości i tematy, które chcesz poruszyć na wizycie."
    },
    {
      "@type": "HowToStep",
      "name": "Zabierz ze sobą osobę towarzyszącą (jeśli to potrzebne)",
      "text": "Bliska osoba może wesprzeć Cię emocjonalnie oraz pomóc w zapamiętaniu zaleceń."
    }
  ]
}
</HowTo>
</schema>
